Văcxin ComBE Five: an toàn hơn?

Văcxin ComBE Five: an toàn hơn? - Ảnh 1.

Từ tháng 6-2018, Bộ Y tế sẽ sử dụng văcxin ComBE Five do Ấn Độ phân phối (ảnh nhỏ) trong chương trình tiêm chủng mở rộng thay thế văcxin Quinvaxem đã dừng sản xuất. Trong ảnh: tiêm văcxin tại Viện Pasteur TP.HCM – Ảnh: HỮU KHOA

Đã có 300 triệu liều văcxin ComBE Five được sử dụng ở 43 nước trên thế giới. Việt Nam là nước thiết bị 44 và sẽ dùng khoảng 5 triệu liều/năm.

Rất nhiều câu hỏi được gửi đến Bộ Y tế và Dự án tiêm chủng mở rộng quốc gia, trên cuộc họp báo ngày 16-4 về chuyển đổi văcxin, trong ấy có ComBE Five. Quan tâm lớn nhất là: tính an toàn của văcxin ComBE Five.

Văcxin ComBE Five: an toàn hơn? - Ảnh 2.

Những để ý về văcxin ComBE Five – Đồ họa: TẤN ĐẠT

Trước lúc đưa con đi tiêm chủng, bà mẹ cần chuẩn bị gần như hồ sơ, phiếu tiêm chủng và theo dõi sức khỏe của trẻ, thông báo với cán bộ y tế về tiền sử bệnh tật, việc dùng thuốc và những phản ứng sau tiêm ở các lần trước

Ông Trần Minh Điển (phó giám đốc Bệnh viện Nhi T.Ư)

Độ an toàn ra sao?

Theo ông Trần Như Dương – phó viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư, ComBe Five được phát triển từ các năm 1980. Bước tiến của văcxin này là năm 2010, lúc Biological lớn mạnh và đăng ký thành công ComBE Five 5 thành phần dung dịch toàn phần ở Ấn Độ.

Ông Dương cho hay năm 2012, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã tiền thẩm định văcxin dạng dung dịch, căn hộ chế tạo này cũng đã trúng thầu cung cấp ComBE Five cho chương trình tiêm chủng mở rộng và tiêm chủng thông thường ở trên 40 quốc gia.

Tuy nhiên báo giới siêu e ngại về tính an toàn, nhất là khi văcxin mới ComBE Five có thành phần tương tự văcxin Quinvaxem, tức là có thành phần ho gà toàn tế bào, có đường dùng, bí quyết đóng gói, chỉ định tiêm giống Quinvaxem.

Theo ông Dương, tại thời điểm Ấn Độ dùng được 40 triệu liều ComBE Five, báo cáo ghi nhận có 11 ca phản ứng nặng sau tiêm. Trong số này có 5/11 sốt cao, co giật, khó thở… nhưng được cấp cứu kịp thời, không để lại di chứng, 6/11 bé tử vong, nhưng qua khảo sát cho thấy có một bé viêm phổi, một nhiễm trùng huyết, một gặp hội chứng tử vong đột ngột tại trẻ sơ sinh… Tức là chưa có bằng chứng liên quan giữa văcxin và những trường hợp tử vong.

Tại VN, văcxin này đã được sử dụng thí điểm nhóm nhỏ tại bốn huyện Bình Lục, Kim Bảng, Thanh Liêm và Lý Nhân (tỉnh Hà Nam). Kết quả theo dõi 28 ngày sau tiêm cho thấy 70-86,7% những cháu có đau chỗ tiêm; 35,7-39,3% có bị đỏ và quầng đỏ ở vị trí tiêm; 34,4-39,1% những cháu có sốt; 8,9-24% những cháu có bỏ bú, bỏ ăn… “Không ghi nhận phản ứng nặng sau tiêm” – ông Dương nói.

Văcxin ComBE Five: an toàn hơn? - Ảnh 4.

Ông Trần Như Dương, phó viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ T.Ư, trả lời các câu hỏi về văcxin ComBE Five tại cuộc họp báo chiều 16-4 – Ảnh: V.DŨNG`

Làm gì để bảo đảm an toàn?

Theo báo cáo của Dự án tiêm chủng mở rộng quốc gia, năm 2017 có 27 trường hợp tai biến nặng sau tiêm chủng ở 19 tỉnh thành.

Tính theo số loại văcxin dùng cho thấy có 5 ca phản ứng sau dùng văcxin BCG phòng bệnh lao, 6 ca sau dùng văcxin viêm gan B, 2 ca sau sử dụng văcxin viêm gan B và BCG, một ca sau dùng văcxin Quinvaxem, 8 ca sau dùng Quinvaxem và OPV phòng bại liệt, 1 trường phù hợp vừa sử dụng Quinvaxem, OPV và BCG, 3 ca sau sử dụng văcxin ngừa uốn ván, 1 ca sau dùng văcxin viêm não Nhật Bản.

Mặc dù qua đánh giá nguyên nhân, có tới 14 trường hợp chưa rõ, 9 cháu liên quan đến phản ứng của văcxin (phản ứng quá mẫn, sốc phản vệ) và 4 cháu là do bệnh trùng hợp, nhưng số liệu này cho thấy số trường hợp phản ứng nặng liên quan tới văcxin Quinvaxem, tức là loại văcxin tương tự ComBE Five, là cao nhất. Điều đó cho thấy lúc chuyển đổi văcxin, cực kỳ cần các biện pháp để đảm bảo an toàn.

Theo ông Trần Minh Điển – phó giám đốc Bệnh viện Nhi T.Ư, khám sàng lọc trước tiêm thật kỹ càng để có chỉ định hoàn tiêm, giới hạn tiêm các cháu đang có ốm, sốt, có bệnh sẵn có… là biện pháp đảm bảo an toàn quan trọng nhất.

Theo ông Điển, “trước khi đưa con đi tiêm chủng, bà mẹ bắt buộc chuẩn bị hầu hết hồ sơ, phiếu tiêm chủng và theo dõi sức khỏe của trẻ, thông báo với cán bộ y tế về tiền sử bệnh tật, việc sử dụng thuốc và các phản ứng sau tiêm trên các lần trước”. Còn cán bộ y tế khai thác kỹ tiền sử bệnh tật, dùng thuốc, tiền sử tiêm chủng và phản ứng sau tiêm, khám sàng lọc kỹ lưỡng, hướng dẫn bà mẹ bí quyết theo dõi trẻ…

Với những trẻ có bệnh lý, ông Điển hướng dẫn gia đình phải đưa trẻ đến các phòng tiêm của bệnh viện độc quyền khoa để có bác sĩ độc quyền khoa khám sàng lọc và chỉ định tiêm hay hoãn tiêm chủng cho trẻ.

Văcxin ComBE Five: an toàn hơn? - Ảnh 5.

Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ trung ương, GS.TS Đặng Đức Anh (giữa) trả lời báo chí tại cuộc họp báo – Ảnh: V.D.

Có nguy cơ dịch bệnh nếu không tiêm

Có một vòng luẩn quẩn của tiêm chủng được ông Trần Minh Điển nêu tại họp báo: khi có tai biến sau tiêm thì những gia đình e ngại, ko đưa con đi tiêm chủng, nhưng lúc tỉ lệ tiêm giảm xuống thì dịch lại bùng lên. Ở Nhật Bản cuối thập niên 1990 từng có 2 trẻ tử vong sau tiêm văcxin có thành phần ho gà, tỉ lệ tiêm ngừa giảm xuống và năm sau ấy dịch xuất hiện tại nhiều tỉnh thành.

“Từ đầu năm tới nay có gần 40 trẻ mắc ho gà, khoảng 50 trẻ mắc sởi vào viện, giàu cháu mắc ho gà gặp tình trạng tăng áp lực động mạch phổi siêu nguy hiểm tới tính mạng” – ông Điển cho hay. Thống kê của Dự án tiêm chủng mở rộng quốc gia cũng cho biết số trường hợp mắc ho gà năm 2017 tăng so với 2016, cao nhất là ở Hà Nội, Quảng Ninh, Yên Bái, Đắk Lắk, Hải Dương, TP.HCM và đã có 2 trẻ tử vong.

Qua phân tích những ca mắc, xấp xỉ 40% những cháu chưa được tiêm chủng, ở 13% chưa được tiêm đủ mũi, nhưng cũng có 8% các cháu là đã tiêm đủ 3 mũi vẫn mắc bệnh.

Là văcxin có số lượng sử dụng lớn nhất trong các văcxin dự chương trình tiêm chủng mở rộng, với khoảng 5 triệu mũi Quinvaxem và tới đây là ComBE Five được dùng mỗi năm, tương ứng với số văcxin này là nỗi lo lắng của 1,7 triệu gia đình có con được tiêm văcxin này. Tháng 5 này ComBE Five sẽ được dùng tiếp ở 4 tỉnh trước lúc mở rộng ra toàn quốc vào tháng 6.

Và tính an toàn đang được để ý hàng đầu.

Ngành y tế nói chất lượng, các bà mẹ vẫn lo

Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh (trưởng khoa nhiễm – thần kinh Bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM), văcxin ComBE Five có độ an toàn, hiệu quả cao như Quinvaxem bắt buộc những bà mẹ đưa con đi chích ngừa hãy yên tâm.

Điều mà các nhà quản lý và người khiến cho chuyên môn lo nhất là người dân băn khoăn vì sao mới phải đổi văcxin Quinvaxem, từ đấy lo lắng về loại văcxin mới thay thế, ko đưa con đi tiêm văcxin sẽ làm cho dịch bệnh quay lại.

GS.TS Nguyễn Thị Kê, nguyên viện trưởng Viện Văcxin và sinh phẩm y tế (IVAC), cho biết văcxin ComBE Five được đưa về VN và được Hội đồng đạo đức trong nghiên cứu y sinh học của Bộ Y tế cho phép tiến hành thử nghiệm lâm sàng.

Kết quả nghiệm thu cho thấy văcxin đạt tiêu chuẩn an toàn và khả năng tạo đáp ứng miễn dịch. Ngoài ra, loại văcxin này cũng được cung cấp trên dây chuyền đạt tiêu chuẩn GMP (thực hành tốt trong sản xuất) của WHO.

Trước thông tin trong tháng 6 Bộ Y tế sẽ sử dụng văcxin mới ComBE Five thay cho Quinvaxem, một số bà mẹ mới sinh con được 1-2 tháng tuổi tỏ ra phân vân khi cho con tiếp cận văcxin mới. Chị N.T.A. (33 tuổi, ngụ trên Q.Gò Vấp, tp.hcm) cho biết sẽ tìm hiểu thêm rồi mới quyết định có tiêm ngừa cho con.

Còn chị Đ.N.T. (28 tuổi, ngụ trên Q.Phú Nhuận) cho biết trước đây đọc những ca tai biến về văcxin Quinvaxem cũng hơi lo, nay có văcxin mới thay vì thế chị cũng chưa thật sự yên tâm. Chị nói sẽ theo dõi thêm để quyết định tiêm loại văcxin này hay văcxin dịch vụ tương đương cho con.

Vì sao nên chuyển đổi văcxin?

Văcxin Quinvaxem được dùng tại VN từ năm 2010, với 41 triệu liều đã sử dụng. Đây là văcxin cực kỳ được chú ý do số lượng dùng lớn và số trường phù hợp gặp phản ứng sau tiêm cao hơn. Tháng 5-2013, Bộ Y tế đã có quyết định tạm ngưng dùng văcxin này do liên tục từ tháng 12-2012 tới tháng 1-2013 có nhiều trẻ em gặp tai biến sau tiêm. Sau đấy được cho dùng lại.

Tuy nhiên từ tháng

12-2016, Hãng Berna Biotech, nhà cung cấp Quinvaxem, đã ngưng phân phối văcxin này. Do ấy UNICEF, Bộ Y tế và những căn hộ tài trợ đã cộng bàn bạc để lựa tậu văcxin mới và ComBE Five đã được chọn. Theo thông tin từ Bộ Y tế, nhà cung cấp ComBE Five có năng lực sản xuất hàng trăm triệu liều văcxin này/năm.

Đang tiêm Quinvaxem có thể chuyển sang ComBE Five

Theo ông Trần Như Dương, trẻ đã tiêm mũi 1 Quinvaxem có thể tiêm tiếp mũi 2-3 bằng ComBE Five.

Ngoài văcxin này, tại VN hiện có 2 loại văcxin 5 và 6 trong 1, ngừa các bệnh tương tự Quinvaxem và ComBE Five (chỉ khác thành phần ho gà là vô bào). Mỗi năm có khoảng 200.000 – 300.000 liều văcxin có thành phần ho gà vô bào đã được sử dụng trong tiêm chủng trả tiền, tương đương sắp 100.000 trẻ em mới sinh hằng năm, số xấp xỉ 1,7 triệu cháu sử dụng văcxin Quinvaxem và tới đây là ComBE Five miễn phí.

Đáng chú ý: các gia đình hoàn toàn có thể lựa tậu và quyết định loại văcxin sử dụng cho con em mình.

Thấy khan hiếm văcxin, nhiều người đổ xô đi chích ngừa dạiThấy khan hiếm văcxin, nhiều người đổ xô đi chích ngừa dại

TTO – Ngoài những bệnh nhân bị chó, mèo cắn tới chích ngừa, những người có nguy cơ cao như bác sĩ thú y, sinh viên thú y, người nuôi nhiều chó trong nhà thấy khan hiếm văcxin cũng tìm đến để tiêm ngừa dại chủ động.